//////

Z samochodem za pan brat

POJAZD SAMOCHODOWY

Pojazd samochodowy to pojazd wyposażony w silnik, którego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h, z wyjątkiem motoroweru, pojazdu szynowego i ciągnika rolnicze­go. W ten sposób w kodeksie drogowym określa się większość pojazdów jeżdżących po drogach, przypisując im wspólną nazwę pojazdów samochodowych. W tej definicji mieszczą się samochody osobowe, ciężarówki i autobusy, a także motocykle. Definicja samochodów ciężarowych nie nastręcza trudności: są to samochody skonstruowane i zbudowane w celu przewozu ładunków. Nie mają one miejsc do przewozu pasażerów, mieszczą tylko obsługę , samochodu, zazwyczaj , dwie osoby.

SAMOCHODY OSOBOWE

Do przewozu ludzi służą samochody osobowe oraz autobusy. Zgodnie z przepi­sami kodeksu drogowego za samochód osobowy uważamy pojazd mający miejsce do przewozu najwięcej dziewięciu ludzi wraz z kie­rowcą; pojazd z większą liczbą miejsc nazywamy autobusem. Ogromna różnorodność rodzajów i typów samochodów osobo­wych jeżdżących po drogach świata powoduje, że rozważanie ich szczegółowej klasyfikacji jest niepotrzebne. Ogólnie możemy mó­wić o dwóch zasadniczych typach samochodów osobowych: kla­sycznym, przewidzianym do przewozu czterech lub pięciu osób, z osobnym miejscem na bagaż,(w bagażniku), oraz kombi, w którym duże pomieszczenie pasażerskie obejmuje także przestrzeń na bagaż; złożenie części siedzeń znacznie powiększa tę przestrzeń.

TYPY POŚREDNIE SAMOCHODÓW

Budowane są ponadto różnorodne typy pośrednie, na przykład: nie­wielkie furgony, z miejscami pasażerskimi niejednokrotnie składa­nymi w miarę potrzeby, samochody o charakterze sportowym, z zaledwie dwoma miejscami, a także samochody osobowe do ce­lów specjalnych: terenowe, kempingowe itp. Samochody osobowe zwyczajowo przyjęto dzielić na:   duże, najwygodniejsze, a jednocześnie najdroższe, o luksusowym wyposażeniu wnętrza i dobrych zazwyczaj właściwościach ruchowych i jezdnych, na przykład „Mercedes”, „Citroen MS” czy luksusowe typy samochodów amerykańskich?

SAMOCHODY CIĘŻAROWE I AUTOBUSY

. Znaczna różnorodność kształtów i wy­miarów przestrzeni ładunkowej ciężarówek wynika z konieczno­ści przewozu najrozmaitszych ładunków (stałych, ciekłych, syp­kich itp.). Na konstrukcję samochodów ciężarowych zasadniczy wpływ ma jak najlepsze wykorzystanie tych pojazdów, ściśle zwią­zane z ekonomicznością przewozów. Stąd znaczny zakres nośności samochodów ciężarowych (od pół tony do kilkudziesięciu ton) i wytwarzanie pojazdów członowych (ciągniki z naczepami) oraz przyczep samochodowych, które w istotny sposób zwiększają ilość jednorazowo wiezionego ładunku. Stąd też wreszcie budowanie rozmaitych pojazdów specjalizowanych, przystosowanych do trans­portu specyficznych towarów (samochody samowyładowcze, cy­sterny, chłodnie i in.).

WIELE RODZAJÓW

Oprócz wymienionych typów pojazdów budowane są także tak zwane samochody specjalne. Są to pojazdy zaprojektowane wyłącznie w celu wykonywania przewidzianych dla nich prac, a nie do przewozu ładunków. Pojazdem specjalnym jest więc me­chaniczna zamiataczka ulic, dźwig samochodowy, pług przeciw- śnieżny itp. Autobusy również są budowane stosownie do celu, jakiemu mają służyć. Autobusy dalekobieżne muszą zapewnić pasażerom szybki i wygodny transport. Od autobusów miejskich nie wymaga się znacznej szybkości, za to muszą być one pojemne i tak skon­struowane, by. mogły sprawnie poruszać się w ruchu miejskim.

WILE TYPÓW

Istnieje wreszcie wiele typów autobusów specjalnych, na przy­kład mikrobusy czy też autobusy turystyczno-mieszkalne.Samochody ciężarowe i autobusy budowane są przede wszyst­kim z myślą o bezpiecznym przewozie ludzi i ładunków oraz wygodzie pasażerów, a więc także i kierowcy. Nowoczesne pojazdy tego rodzaju nie wymagają zbytniego wysiłku podczas kierowania, a kabina kierowcy współczesnego , samochodu ciężarowego nie­wiele ustępuje komfortem wnętrzu samochodu osobowego.

JAK ZBUDOWANO SAMOCHÓD?

W każdym samochodzie, zarówno osobowym, jak i ciężaro­wym, a także w autobusie, możemy wyodrębnić trzy zespoły; Pier­wszy zespół stanowi silnik, który jest źródłem energii mechanicz­nej poruszającej samochód. Do drugiego zespołu kwalifikujemy podwozie, które obejmuje wszystkie mechanizmy służące do jazdy, łagodzenia wstrząsów na nierównej drodze oraz kierowania po­jazdem i hamowania. Trzeci zespół to nadwozie, w-którym jest pomieszczenie dla kierowcy, pasażerów i przewożonych ładunków. Każdy z wymienionych zespołów można podzielić iia kilka ukła­dów, te zaś — na poszczególne mechanizmy.

OGÓLNY UKŁAD POJAZDU

Największy wpływ na konstrukcję samochodu ma układ, napę­dowy. Narzuca on w znacznej mierze umieszczenie silnika: i roz­kład’ poszczególnych zespołów,. a> w pewnym stopniu-i wygląd ogólny pojazdu. Najstarszym układem napędowym jest tak zwany klasyczny} powstał on w początkach rozwoju samochodu i do dziś stosowany jest z powodzeniem w wielu konstrukcjach. W takim układzie sil­nik znajduje się na przodzie samochodu. Za silnikiem umieszczone jest sprzęgło, skrzynia biegów, wał napędowy z przegubami i prze­kładnia główna z. mechanizmem różnicowym. W układzie klasycznym napędzane są więc tylne koła samochodu, a poszczególne zespoły układu napędowego rozmieszczone są wzdłuż całego po­jazdu .

UKŁAD KLASYCZNY

Układ klasyczny znajduje współcześnie zastosowanie w wielu samochodach osobowych średniej wielkości („Polski FIAT 125p”) oraz dominuje w samochodach osobowych dużych i w samocho­dach ciężarowych. Układ taki znacznie ogranicza swobodę ukształ­towania przedziału pasażerskiego nadwozia. Jest to niezauważalne w. samochodach większych, okazuje się natomiast niewygodne w pojazdach małych. Toteż konstruktorzy małych, popularnych samochodów dążyli do zgrupowania wszystkich zespołów układu napędowego oraz silnika w jedną, zwartą jednostkę napędową, którą można byłoby umieścić bądź z przodu samochodu (napęd na przednie koła), bądź też z tyłu (napęd na koła tylne) .

PRAWIE WSZYSTKIE OSOBOWE

W efekcie prawie wszystkie współczesne małe samochody osobo­we napędzane są silnikiem zblokowanym z zespołami układu na­pędowego (w takim wypadku wał napędowy nie jest potrzebny). Taką konstrukcję, z napędem na przednie koła, mają „Syrena”, Trabant”, „Wartburg”. Napęd na koła tylne ma nasz najpopular­niejszy samochód „Polski FIAT 126p”,’a także większe: „Skoda”, „Zaporożec” i inne. Podobne rozwiązania napędu samochodu spotkać można nie tylko w, ” samochodach’osobowych, lecz również dosyć często w autobusach, natomiast takie konstrukcje samochodów ciężaro­wych należą do rzadkości.